Nieuw advies gezond en veilig werken
Samen nadenken over de toekomst van gezond en veilig werken
De Sociaal-Economische Raad (SER) heeft onlangs Arbovisie 2040, deel 2 uitgebracht. Dit rapport bouwt voort op een eerder advies over hoe we in Nederland het werk veiliger en gezonder kunnen maken voor iedereen. In dit artikel lees je wat de belangrijkste inzichten en adviezen zijn.
Werk verandert, risico’s ook
Werk verandert snel. Denk aan technologische ontwikkelingen zoals robots en kunstmatige intelligentie (AI), maar ook aan de gevolgen van klimaatverandering en de energietransitie. Daarnaast verandert de manier waarop mensen werken; er zijn meer flexibele banen en er komt een grotere mix van leeftijden en achtergronden op de werkvloer.
Al deze veranderingen brengen nieuwe risico’s met zich mee. Mensen hebben bijvoorbeeld last van hitte op het werk of worden blootgesteld aan zonlicht (UV-straling). Ook problemen als stress, te hoge werkdruk, pestgedrag of seksuele intimidatie (samen ook wel ‘psychosociale belasting’ genoemd) nemen toe.
De SER vindt dat we beter moeten kunnen voorspellen welke risico’s eraan komen. Daarom stelt de raad voor om een systeem op te zetten waarmee we zulke risico’s vroeg kunnen signaleren. Zo kunnen we op tijd maatregelen nemen. Vooral psychosociale belasting verdient extra aandacht, omdat dit een groot en groeiend probleem is.
Regels die duidelijk zijn
Om onveiligheid op het werk te voorkomen, hebben we regels nodig die duidelijk en bruikbaar zijn. De SER ziet dat de huidige regels soms verouderd zijn en niet goed passen bij hoe er tegenwoordig gewerkt wordt, zeker niet in sectoren waar veel wordt uitbesteed of met tijdelijke krachten wordt gewerkt. De belangrijkste voorstellen zijn:
> Normen en grenzen vernieuwen: de huidige regels voor wat nog veilig en gezond werken moeten opnieuw bekeken worden. Er zijn steeds meer verschillende soorten werkenden, en daar moeten de regels op aansluiten.
> Betere aanpak van stress en ongewenst gedrag: Er zijn verschillende vormen van psychosociale belasting, zoals werkdruk of grensoverschrijdend gedrag. Er is meer maatwerk nodig.
> Meer verantwoordelijkheid voor opdrachtgevers: Bedrijven die werk uitbesteden moeten ook verantwoordelijk worden voor de werkomstandigheden van de mensen die het werk doen.
> Eenvoudigere risico-inventarisatie (RI\&E): Vooral voor kleinere werkgevers moet het makkelijker worden om risico’s in kaart te brengen zonder dat dit ten koste gaat van de veiligheid.
> Beter omgaan met gevaarlijke stoffen: Er moet een centrale plek komen waar bedrijven op een veilige en overzichtelijke manier kunnen bijhouden aan welke gevaarlijke stoffen medewerkers worden blootgesteld.
Beter zorgen voor mensen op het werk
Om werknemers gezond te houden, is goede arbozorg nodig. Nu werkt dit systeem volgens de SER niet goed genoeg. De regels worden niet altijd nageleefd, en niet iedereen kan even makkelijk gebruikmaken van de arbozorg. Ook werkt de samenwerking met de gewone zorg nog niet soepel. De SER doet daarom de volgende voorstellen:
> Werkgevers beter helpen met hun zorgplicht: Werkgevers hebben de verantwoordelijkheid voor een veilige werkomgeving. Ze moeten daarin beter ondersteund worden.
> Grote bedrijven rapporteren over hun inzet op preventie: Bedrijven die verplicht zijn om jaarlijks duurzaamheidsverslagen te maken, moeten daarin ook opnemen hoe ze zorgen voor veilige arbeidsomstandigheden.
> Meer duidelijkheid over afspraken: In de afspraken tussen werkgevers en arbodiensten moet duidelijk staan wat er wordt gedaan aan preventie, inclusief een apart budget hiervoor.
> Beter inzicht in kosten en opbrengsten van preventie: Onderzoek moet aantonen dat investeren in preventie loont; voor het bedrijf én voor de medewerkers.
> Belastingvoordelen voor bedrijven die inzetten op preventie: Vooral in sectoren met veel kleine bedrijven kan een gezamenlijke aanpak, ondersteund door de overheid, veel opleveren.
Daarnaast wil de SER dat:
> De bedrijfsarts meer tijd krijgt voor preventie en dat ook andere experts (zoals veiligheidskundigen) een grotere rol krijgen.
> Er meer verbinding komt tussen bedrijfszorg en gewone zorg, zodat werk meegenomen wordt in diagnoses en herstel.
> Zorg beter bereikbaar wordt voor flexwerkers en zzp’ers, want die hebben nu vaak minder toegang tot goede arbozorg.
Samen aan de slag voor veilig werk
Volgens de SER moet preventie — het voorkomen van problemen — centraal staan in alles wat met werk te maken heeft: van de inrichting van werkplekken tot wetgeving en zorg. Dat lukt alleen als iedereen meedoet: overheid, werkgevers, werknemers én zorgverleners. Zo is er een veiligere en gezondere toekomst voor iedereen die werkt of wil werken.